Historia parafii

Kościół Św. Prokopa Opata

Pierwotny jadownicki kościół był fundacją królewską. Znajdujący się w Jadownikach kościół parafialny pod wezwaniem św. Prokopa Opata jest trzecim z kolei na tym miejscu. Wcześniej świątynia była drewniana, niewielkich rozmiarów. Drugi kościół, wzniesiony w 1465 r. też był drewniany. Początkowo miał zamknięte trójboczne prezbiterium z przybudowaną od północy zakrystią i niemal kwadratową nawę. Drewniane stropy nakrywały jego wnętrze, a wejście zdobiły trzy ciesielskie portale, z których jeden opatrzono gotycką majuskułą  inskrypcyjną z herbami fundatorów. Później kościół został powiększony o zwiększoną izbicą  zachodnią wieżę, oraz o kaplice nakrytą kopułą z latarnią, przystawioną do południowej ściany nawy. W tym kształcie przetrwał do 1910 roku, w którym został rozbudowany.


kościół parafialny z 1465 roku

Obecny kościół zbudowany w latach 1908 - 1910 obiekt neogotycki, wzniesiony z cegły, o bogatym detalu architektonicznym. Jawi się jako sporych rozmiarów trzynawowa świątynia typu bazylikowego, posiadająca nawę poprzeczną. Ma prezbiterium z przybudowaną zakrystią i kaplicą, oraz wyniosłą wieżę od zachodu. Wnętrz wszystkich naw nakrywają gwieździste sklepienia o kamiennych, profilowanych żebrach, tworzących misternie utkane siatki. Wszystkie otwory okienne są ostrołukowe, o bogatej dekoracji, oraz monumentalny, zachodni portal obejmujący wejścia, przedzielono kamienną kolumną, nad którą unosi się figura Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. Portal osłania szczyt, zza którego wyłania się okrągłe okno. Neogotyckim formom architektonicznym jadownickiego kościoła odpowiadają neogotyckie elementy wyposażenia jego wnętrz. Ołtarz główny został wykonany w 1910 roku. Ma formę typowego o bogatej oprawie architektonicznej. Są w nim płasko rzeźbione w drewnie postaci św. Prokopa i Serca Jezusowego, otoczone arkadami, maswerkami, pinaklami i innymi ozdobami. Są też ołtarze boczne i neogotycka chrzcielnica, oraz ambona. Ze starego kościoła zachowały się zabytki: osiemnastowieczny obraz Ukrzyżowania, a także gotycki obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem i późnogotycki krucyfiks z początków XVI.

Dzięki temu Kościół w Jadownikach należy do najwspanialszych zabytków architektury neogotyckiej w województwie Małopolskim.



fot. Mateusz Małek

Kościół św. Anny na Bocheńcu

Na sporym wzniesieniu Bocheniec, górującym nad południową częścią Jadownik, a stanowiącym północną kończynę karpackiego przedgórza znajduje się niewielki wprawdzie, lecz masywnie zmurowany kościół, któremu patronuje święta Anna. Po jego wschodniej stronie wyrastają na wysokość kilku metrów dwa odcinki ziemnego wału niegdysiejszego grodziska, które według badających go wstępnie archeologów funkcjonowało tu od IX do końca X wieku. Pisał o nim obszernie brzeski archeolog Jerzy Okoński łącząc ową warownię z grupą grodzisk z czasów państwa Wiślan (Zawada Lanckorońska, Zawada na Górze św. Marcina koło Tarnowa, Łapczyca koło Bochni i Demblin w widłach Wisły i Dunacja). Kościół św. Anny stoi na terenie dawnego podgrodzia, które osłaniał zewnętrzny wał obwodowy. Jest to obiekt bez wyraźnych cech stylowych, w całości murowany, o pokrytych tynkami ścianach, które w narożach podparto masywnymi uskokowymi szkarpami. Posiada jednoprzestrzenną, kwadratową niemal nawę i nieco węższe, zamknięte trójboczne prezbiterium, do którego po stronie północnej przylega niewielka zakrystia.

Wszystkie wnętrza nakrywają płaskie stropy ozdobione polichromią figuralną z 2 połowy XIX wieku. Nad całością wznoszą się dość wysokie dachy, siodłowe z barokową wieżyczką na sygnaturkę nad nawą. Zarówno tęcza jak i otwory okienne zamknięte zostały półkoliście. I gdyby nie te przesklepiające je łuki, kościół ten sprawiałby wrażenie budowli gotyckiej w prowincjonalnym wydaniu. Z mało urozmaiconą formą architektoniczną kościółka na Bocheńcu idzie w parze skromne wyposażenie wnętrza. Jego zasadniczym elementem jest główny ołtarz z drugiej połowy XVII wieku z obrazem przedstawiającym adorację Krzyża Świętego przez św. Annę Samotrzeć. Oprócz niego są tu jeszcze dwa ołtarze boczne, utrzymane w stylistyce barokowo-klasycystycznej z pierwszej połowy XIX wieku. W jednym z nich znajdują się wizerunki św. Wojciecha i św. Doroty z postacią duchownego fundatora z przełomu XVII i XVIII wieku. Obraz w drugim ołtarzu przedstawia św. Zofię z córkami. Ufundowany on został w roku 1741 przez Wojciecha i Zofię Petlawiczów. Wyposażenie wnętrza nawy dopełniają barokowo-klasycystyczna ambona i znajdujący się na chórze muzycznym prospekt organowy. Do dziś jeszcze utrzymuje się przekonanie, iż kościółek św. Anny na Bocheńcu wzniesiony został przed 1594 rokiem, jako fundacja G. Lubowieckiego, sędziego krakowskiego. Wydaje się jednak, że ustalenia te trzeba będzie zweryfikować. W świetle pobieżnej tylko kwerendy archiwalnej jaką przeprowadziłem w ostatnim czasie, dzieje jego powstania jawią się zupełnie inaczej niż je przedstawiono kilkadziesiąt lat temu. Otóż ze sporządzonego pomiędzy 1636 a 1641 rokiem dokumentu wynika, że zanim kościółek nasz powstał, w miejscu na którym stoi w drugiej połowie XVI wieku niejaki Florian Niedźwiedź wzniósł drewnianą kaplicę.


fot. Mateusz Małek


Najczęsciej czytane artykuły

Ochotnicza Straż Pożarna w Jadownikach wzbogaciła się o nowy wóz strażacki marki Mercedes. Ja (...) więcej

W Jadownikach odbędą sie eliminacje powiatowe do XXII Małopolskiego Festiwalu Form Muzycznych i (...) więcej

Tradycja kolędowania zawiera w sobie bogactwo znaków i treści. Warto niektórym z nich (...) więcej

Eliminacje do XXII Małopolskiego Festiwalu Form Muzycznych powiatu brzeskiego zakończone. Poniżej pr (...) więcej

Sylwester 2008/2009 już za nami. Jadowniczanie spędzali ten dzień na wiele sposobów. Niekt&oa (...) więcej



Newsletter


Podaj e-mail, aby otrzymywać informacje o nowościach w serwisie

Valid: XHTML 1.0 | CSS 2.1 Copyright (C) 1999 - 2009 by jadowniki.pl Projekt i wykonanie: PIKSEL